|
عنـــوان |
كــــل |
با ســـواد |
بی ســـواد |
|
كل جمعيت |
776 نفر |
410 نفر |
265 نفر |
|
جمعيت مردان |
367 نفر |
215 نفر |
108 نفر |
|
جمعيت زنان |
409 نفر |
195 نفر |
157 نفر |
لازم به تذکر است که عکس های فوق از سایت دریافت شده است
بیستومه شیخی سنعان
بو گه وریک وه رگه راوه
گاور وه ک تو جوان نه بو
سنعان له دین لای داوه
ئه لین مجنون بو لیلی
شاخ و کیوی پیواوه
فرهادیش له بو شیرین
بیستونی ده ر هیناوه
یوسف له تاو زلیخا
له ناو بیرا خنکاوه
هیچکام وه ک تو جوان نه بون
به به رزی باسیان کراوه
آیت ا... شیخ محمد مردوخ
آیت الله شیخ محمد مردوخ ملقب به جمال الدین خلف مرحوم شیخ عبد
المومن متولد شب۲۷رجب سال ۱۲۹۷هجری قمری برابر با ۱۲۵۶
خورشیدی . متفکرو روشنفکر و فیلسوف وسیاستمدارو شاعر روشنگرو
روزنامه نگار و یک سردار جنگی به تمام معنی . با مجموعه خصایلی که
خداوند در وجودش به ودیعه نهاده بود شخصیت بارز و نابغه ای پدید آمد
که آوازه او در سراسر کردستان و سپس در بین مناطق سنی نشین و نهایتا
در سراسر جهان منتشر گشت . ایشان از هفت سالگی نزد والد ماجدشان به
تلمذ پرداختند سپس در نزدعمویش مرحوم شیخ عبدالرحمن و آنگاه نزد
مرحوم شیخ محمد لون در مسجد کهزاد سنندج ادامه تحصیل داد بقیه علوم را
خود با فراستی که داشت از طریق بحث و مجادله با بزگان علم و ادب آنزمان
در مدت کوتاهی فرا گرفت سپس در غالب هنرهای مرسوم نظیر معماری
وحکاکی و گچ بری و حجاری و ساعت سازی و نجاری و باغبانی و گل
کاری و مخصوصا" علم پیوند نباتات مسلط گردید و از هرکدام در زمان
مناسب و برای پیشبرد اهدافش استفادهمیکرد و اوقات فراغت خویش را
نیز با سوارکاری و شکار و تیر اندازی میگذراند به طوریکه در سوارکاری
و تیر اندازی یکه تاز میدان بود . پس از فوت پدر بر اثر نبوغ ذاتی و
درخواست قبلی پدر در سن ۱۲سالگی به سمت امامت و خطابت کردستان
منصوب گردید سپس باوجود صغر سن طی حکم شماره ۳۶۲۱مورخ ۲۶
محرم ۱۳۳۷ ه ق به سمت قضاوت کردستان و گروس نیز منصوب گردید . از
آن زمان نهایت تلاش خود را مصروف اتحاد و حفظ تمامیت ارضی ایران و
رفع ملوک الطوایفی هدایت اشرارو یاغیان و زور گویان و در صورت عدم
پذیرش هدایت در جهت اعاده امنیت سرکوبی آنها نمود .با سران عشاير
کردستان از طرق مختلف ارتباط ودوستي ايجاد ميکرد و آنها را به انقياد از
حکومت مرکزي مجاب ميکرد. اولين تجربه سياسي وي همراه کردن جمع
کثيري از زبده اهلي کردستان با خود جهت شرکت در جنبش مشروطه بود .
در اجتماع مشهور باغشاه در حضور اکثريت نمايندگان مختلف مردم ايران
که از اقصي نقاط ايران بدانجا آمده بودند و محمد علي شاه قاجار و شيخ
فضل الله نوري رسما" نظرات خود را بيان نمود . پس از شکست مشروطه
عارف قزويني در کردستان مهمان وي بود و عارف قزويني در کليات خود به
طور مفصل در مورد شخصيت ايشان مينويسد . در زمان تعويض حکومت نيز
نقش بسزايي ايفا کرد شخصيت ايشان طوري بود که با حضور وي
وجودديگران در تحت اشعاع قرار ميگرفت و همين موضوع باعث ايجاد
رشک و حسد در دل حاسدان ميگرديد به طوري که بر عليه ايشان شروع به
تبليغات ميکردند ولي غافل از اينکه نورکرم شب تاب در مقابل خورشيد
نميتواند خود نمايي کند .چون طرز فکر ايشان نسبت بهزمان خود خيلي جلو
تر بود لذا گفته هاي آن بزرگوار براي ساير علما قابل درک و فهم نبود لذا
وي را مانند غزالي و مولانا تکفير ميکردند . براي نمونه در يکي از
آثارش به نام رموز آفرينش به طور مفصل در مورد گردش الکترون در
مدارهاي مختلفي و در سطوح انرزي متفاوت به دور هسته اتم و نحوه آزاد
شدن انرزي به هنگام انقال الکترون از يک سطح انرزي به سطح ديگر و
پديده هاي فيسيون و فيزيون صحبت ميکند مدارهاي الکتروني رابا
مدارهاي منظومه شمسي و گردش سيارات به دور خورشيد مقايسه ميکند .
نحوه پديد آمدن آب در سطح زمين /ايجاد اقيانوسها و رودخانه ها و درياها به
وجود آمدن تک سلولي ها وتکامل آنها تشکيل جوامع مختلف پيدايش زبان
و مذهب و غيره که البته براي مردم آنزمان قابل درک نبود . ايشان در طول
زندگي پر برکتشان بالغ بر 114 جلد کتاب و رساله مختلف و در زمينه هاي
متفاوتي نگانشته اند که که بيشتراز نصف آنها چاپ و منتشر شدهاست که
برخي از آثارشان در ذيل همين بخش آمده است . در زمينه فلسفه کتاب
بسيار باارزش ديگري دارد به نام جام جان و جين که کل لغات استفاده شده
در آن فارسي است و درآن حتي يک لغت عربي موجود نميباشد ديوان
شعري نيز از وي به يادگار مانده است باشعرهاي فارسي کردي و عربي که
متاسفانه تا کنون مقدورات لازم براي چاپ آن فراهم نگرديده است آن
حضرت سر انجام پس از عمري تلاش و مجاهدت چنانکه خودش در سال
1327شمسي يعني 27 سال قبل از مرگش پيش بيني کرده بود :هماي جان قفسي گشته بود در بدنم
خوش اين زمان که رها شد هماي تنم
حجاب جان بود اين تن و گرنه عالم غيب عيان بود بر من چون حجاب بر فکنم
مقام وصل مقاميست ايمن و دلکش زهي مقام که نبود هراس ز اهرمنم
علاج اهرمن اي جان رهايي از هوس است از اين به محفل جانان چو شمع انجمنم
من آن يگانه کسم در جهان که مرگ مرا به من ز پيش خبر داد يار موءتمنم
براي سالمه مرگ خويش آيت گفت بسال سيصد و پنجاه چهار تن فکنم
اودر سن 98سالگي در شب جمعه بيستم شهريور ماه سال 1354 در محله قطار چيان به رحمت ايزدي پيوست اشعار فوق بر روي سنگ مزارش
نقش گرديده است تشيع جنازه ايشان با حضور بيش از يکصدهزار نفر از
اهالي کردستان با پاي پياده تا روستاي نوره واقع در بيست کيلومتري
سنندج انجام پذيرفت .
چرا نوره ؟ اين روستا از املاک حضرت آيت الله مردوخ بود که بواسطه
طبيعت زيبا هواي مطبوع آن در فصل تابستان و مردم مهربان و
خونگرمشان بسيارمورد علاقه ايشان بود با توجه موارد مذکور در روبروي
آبادي بر روي تپه اي مشرف برجاده هاي روستاهاي اطراف و خود نوره
قلعه اي جنگي با دو برج که داراي منافذي براي سنگر گيري وتير اندازي بود
مطابق طرح و نقشه خودشان ايجاد کرده بود و محل استراحتگاه تابستاني
خويش قرار داده بود لذا با توجه به تعلق خاطر فراهم شده ومخصوصا"
اهالي محترم آنجا وصيت فرموده تا در جوار آن قلعه روبري آبادي دفن
گردند ناگفته نماند اين روستا اولين روستايي بود در سطح کردستان که
داراي مدرسه گرديد
برخي از آثار منتشر شده حضرت آيت الله مردوخ
عبارتند از
1)تاريخ مردوخ يا تاريخ کرد و کردستان در دو جلد
2)فرهنگ مردوخ در دو جلد
3)فقه محمدي
4)اصول فقه
5)صرف محمدي
6)نحو محمدي
7)منطق محمدي
8)حساب و هندسه محمدي
9)رموز آفرينش
10)جام جان وجين
11)آئين رستگاري
12)نداي اتحاد
13)حل اختلاف
14)تاريخ تشيع
15)شطرنج نامه
16)امال کتاب
17)رد بابي و بهايي
18)گفتارهاو ده ها جلد کتاب و رساله ديگرکه در اين مختصر نميگنجد
تونامری
تو نامری چاوه کانم
له هه ر کوی بی
له سه ر عه رز
له ژیر گلکو
له گه لمانی
له خه باتی گه لی چاو ساوه ی شورشگیر
له شورشی کول نه ده رانه ی کوردستان
تو نامری چاوه کانم
له گه لمانی
له په لاماری ئاگرین
له هه لسوورانی بی وچان
تو نامری چاوه کانم
له هه ر کوی بی
له سه ر عه رز
له ژیر گلکو له گه لمانی .......
روستای " نوره" در 18 كیلومتری جنوب غربی شهر سنندج واقع شده و بیش از سه هزار نفر جمعیت دارد." نوره" روستایی با معماری بومی منطقه كردستان است كه در معماری آن از مصالح محلی، به ویژه سنگ های منطقه استفاده شده است.
بنای آیت الله مردوخ در دامنه یكی از تپه ماهورهای غرب كوه " آبیدر" و به فاصله 700 متری روستای نوره قرار دارد. این اثر قابل توجه، در جنوب روستا واقع ، و از موقعیت خاصی برخوردار است. نوع معماری آن قلعه ای و دارای چشم اندازی زیباست و اشراف كامل به محیط پیرامون و روستا دارد. این بنا در زمینی به مساحت 600 متر مربع ( اعیان 500 متر مربع و عرصه 550 متر مربع ) از مصالح محلی و در دو طبقه ساخته شده و در طرفین گوشه های شمالی و جنوبی دارای برج دیده بانی است. حیاط آن در ضلع غربی قرار دارد. طراحی و اجرای این بنا و باغ به وسیله " آیت الله مردوخ " انجام شده و توسط استادكاران بومی به ویژه استاد " عنایت الله " و استاد " علی محمد بنا" در سال 1322 شمسی ساخته شده است.
|
مردمنگاري روستاي «نوره» | |
| استان: كردستان | |
آزاده حقيقت _ اين روستا تابع بخش مرکزي شهرستان سنندج و در ۱۸ کيلومتري اين استان قرار دارد. از اطراف به وسيله کوه و دره احاطه شده است. «کوه آبيدر بزرگ» در شرق و شمال شرقي، «کوه وزمان در شمال غربي و کوه «تايلان» در جنوب غربي روستا را محدود ميکنند. گردنه «گرمالش» در شمال غربي و دره «باران» در شمال شرقي، دره «چهارگاه» در جنوب شرقي و دره «زيارتل» در شمال غربي و غرب روستا را در محاصره دارند. روستاي نوره از روستاهاي کوهستاني استان کُردستان است. تابستان آن ملايم و مطبوع و زمستانهاي آن سرد است. رودخانه «نوره» از غرب روستا ميگذرد و روح طراوت و شادابي را در کالبد طبيعت آن ميدمد. ● تاريخچه روستا استان کُردستان از جمله استانهاي کشور است که در شمار نخستين سکونتگاههاي بشري به شمار ميرود. اقوام آريايي براي نخستينبار به اين سرزمين مهاجرت کردند. تاريخ اقوام کُرد تا قبل از اسلام چندان مشخص نيست. در اسناد سومري بابلي، آکدي و آشوري نام اقواميديده ميشود که شباهت به کلمه کُرد دارد، ولي از همه نزديکتر چه از لحاظ زبانشناسي و چه از نظرجغرافيايي و چه از نظر توصيفي، نام اقوامياست به نام «کُرد و خوي» که در کتاب «سفر جنگي» گزنفون ذکر شده است. اکثريت سکونتگاههايي که در استان کُردستان امروزه بناي شهرها و روستاها را بر آن نهادهاند روزگاري جزو حکومت سلاطين و حکام حکومتگر تاريخ بودهاند. روستاي نوره نيز از اين امر مستثني نيست و ميتوان گفت، اين روستا از مهاجرت اقوام آريايي بيبهره نمانده و اين اقوام را در خود جاي داده است. امروزه روستاي نوره به خاطر وجود عمارت و مقبره آيتاله محمد مردوخ کردستاني شهرت دارد.آيتاله محمد مردوخ ملقب به جمالالدين خلف مرحوم شيخ عبدالمومن در ۲۷ رجب سال ۱۲۹۷ ه.ق (۱۲۵۶ ش.) متولد شد. وي متفکر، فيلسوف، سياستمدار، شاعر، و روزنامهنگاري روشنفکر بود که در سراسر کُردستان شهرت و آوازهاي فراوان داشت. وي در انواع هنرها و علوم زمان نظير معماري، حکاکي، حجاري، گچبري، ساعت سازي، نجاري، باغباني و به خصوص علوم نباتي مهارت داشته است. وي در سن ۹۸ سالگي در ۲۰ شهريور ۱۳۵۴ در محله قطارچيان فوت کرد و به واسطه علاقهمندياش به روستاي «نوره» وصيت کرد او را در نوره و در عمارت قلعه مانندي که خود نقشه آن را طراحي کرده بود به خاک بسپارند. ● وضعيت اجتماعي و اقتصادي روستا نظام اقتصادي روستا بر پايه کشاورزي، باغداري، دامداري، پرورش زنبور عسل، کارگري و قاليبافي است. کشت اراضي روستاي نوره به دو روش آبي و ديم صورت ميگيرد. آب کشاورزي و آشاميدني از چشمه و چاه معمولي و با لوله کشي فراهم ميشود. فعاليتهاي کشاورزي در روستا شامل کشت گندم و جو است.در اين روستا باغداري رونق زيادي دارد و انواع محصولات سردرختي مانند گلابي، انگور، توت فرنگي، سيب درختي مشاهده ميشود. دامداري نيز در روستا متداول است و انواع لبنيات از مهمترين فرآوردههاي دامي آن به شمار ميآيند. در کنار اين فعاليتها، قاليبافي و پرورش زنبور عسل و فعاليتهاي خدماتي نيز ديده ميشود. انواع گياهان دارويي و صنعتي نظير گل گاو زبان، کاسني، شاتره و گون در روستا ميرويند. ● ساختار کالبدي، معماري و الگوي سکونت روستاي نوره روستايي بسيار زيبا با بافت مسکوني متراکم است. روستا در دره و بر روي شيب واقع شده است. سقف خانههاي روستا صاف و مسطح است. در بناي خانهها عموما مصالح بوميمنطقه نظير سنگ و چوب به کار رفته است. خانهها داراي دربهاي چوبي و پنجرههاي کوچک هستند. سقفها داراي پوشش چوبي است و چوب درختان صنوبر، بيد و چنار در تامين چوب موثر هستند. روستا از نظر معماري بسيار ساده و زيبا است. در روستا خانهها با توجه به فعاليتهاي اقتصادي ساخته ميشوند و به همين لحاظ تزئينات داخلي و نوع خانهها با هم متفاوتند. روستاهاي استان کُردستان به لحاظ معماري بسيار جالب توجه هستند و اکثريت آنها در گسترهاي از سنگ بنا شدهاند. امروزه در بناي خانهها تيرآهن، سيمان و گچ نيز به کا رفته است. ● جاذبههاي گردشگري نوره روستاي نوره به خاطر وجود باغهاي سرسبز و خرم بسيار مشهور است. در بهار و تابستان هواي دلپذير و مطبوع، وجود طبيعت سبز و شاداب و کوههاي بلند زيبايي خاصي به آن ميدهد. منابع سرشار آب و پوشش گياهي غني و انواع پرندگان و جانوران وحشي مانند کبک، تيهو، شغال، گرگ، روباه و خرگوش در زمره حيرتانگيزترين منابع خدادادي آن به شمار ميآيند. کوه آبيدر بزرگ در ۲ کيلومتري شرق و شمال شرقي آن واقع شده است که منظرهاي بسيار تماشايي و زيبا دارد . در فصل بهار و تابستان پهنه کوه سرسبز و با طراوت ميشود و تصويري شورانگيز را منعکس ميکند. عبور رودخانه نوره در غرب روستا سبب پديداري مناظر زيبا و تلطيف هوا ميشود و محيط مناسبي را براي گذران اوقات فراغت ايجاد ميکند. ● آثار تاريخي و فرهنگي بر دامنه تپه ماهورهاي غرب کوه «آبيدر» و به فاصله ۷۰۰ متري از روستا عمارتي وجود دارد که متعلق به يکي از مفاخرکُردستان است. اين اثر که به لحاظ معماري قلعهاي شکل آن قابل توجه است در جنوب روستا واقع شده و چشم انداز زيبايي دارد. عمارت به گونهاي بنا شده که به تمام مناطق اطراف اشراف دارد. در زميني به مساحت ۶۰۰ متر و با استفاده از مصالح بومي، در دو طبقه بنا شده است. در گوشههاي شمالي و جنوبي آن برجهاي ديده باني وجود دارد. در ضلع غربي عمارت حياط قرار گرفته است. طراحي بنا ايده خود آيتاله مردوخ است و توسط استادان فن معماري استاد «عنايت اله» و استاد «علي محمد بنا» در سال ۱۳۲۲ شمسي ساخته شده است. مقبره آيتاله مردوخ نيز در همان عمارت واقع است. ● ويژگيهاي فرهنگي و هنري مردم روستاي نوره به زبان کُردي سخن ميگويند و مسلمان هستند. ميلاد پيامبر در ميان آنان جايگاه والايي دارد. مردم روستاي نوره علاوه بر بزرگداشت اعياد مذهبي، بزرگترين عيد ملي، نوروز باستاني را نيز با برگزاري مراسم سنتي وآئينهاي باستاني به جشن و شادي ميپردازند. اجراي نمايشهاي باستاني و محلي نظير مير نوروزي از آداب و رسوم رايج در نوروز است. انواع بازيها نيز در روستا رايج است که مهمترين آنها گرزان، سبده سده و مير نوروزي هستند. بازيها در روستا سمبل بارز زندگي و فعاليتهاي معيشتي مردم است و در گذران اوقات فراغت نيز موثر است. اغلب بازيها در روستا گروهي اجرا ميشوند. مراسم عروسي در روستا بسيار تماشايي است. اين مراسم شامل نامزدي، رو باز کردن، خريد لباس عروس، عقد کنان، تعيين زمان عروسي، حنابندان،و شب عروسي است که همه اين مراسم با شادي، خواندن ترانه، رقص و پايکوبي انجام ميگيرد. در روستا انواع هنرهاي دستي و بافتههاي سنتي و سفالسازي رايج است که هنر دستان پرتلاش زنان روستا است. انواع گليم و جاجيم در رنگها و طرحهاي متنوع در نوره بافته ميشوند.در بافت گليم معمولاً از پشم و نخ پنبهاي در تار و پود استفاده ميشود. ابزار کار گليمبافان شامل دستگاه گليمبافي عمودي چوبي و يا آهني، قيچي، دفه و سوکه است. در بافت جاجيم پشم، دستگاه بافندگي، ماکو و وسايل ديگر به کار برده ميشود. در روستا صنايع دستي به عنوان سوغاتي ارزشمند محسوب ميشود. ● پوشش و لباس مردم روستا مردم روستاي نوره به مانند ديگر مردمان کُرد نژاد از لباس محلي و بومياستفاده ميکنند. پوشش مردان اغلب از چوخه، رانک، پانتول، ملکي، لفکه سوراني، شال، دستار، فرنجي و کله بال و گيوه تشکيل شده و زنان از پيراهن بلند و قبا به اضافه نيم تنه يا «سحفه» و کلاهي به نام «فنيس» يا «تاس کلاه» استفاده ميکنند که با روسريهاي ابريشميکلافهاي پيچيده شده است. انواع لباسهاي زنانه در طرحها و نقشهاي زيبا با تزئينات ساده و ملون مشاهده ميشود که چشم هر بينندهاي را خيره ميسازند. ● انواع غذاهاي محلي روستا مردم روستاي نوره غذاهايي دارند که مختص آنان است. مهمترين اين غذاها عبارتند از انواع نانهاي محلي، کلره، کلانه و کشک که قابل عرضه به گردشگرانند. مواد اوليه اين غذاها اصولا از فرآوردهها و محصولات موجود در روستا تامين ميشوند. زنان روستايي براي پخت انواع نانهاي محلي و غذاهاي بومي بسيار زحمت ميکشند. کلانه ترکيبي از نان و پيازچه با کره محلي است. کشک از جمله فرآوردههاي لبني و بسيار لذيذ است. همه اين غذاها و تنقلات معمولاً بسيار لذيذ و خوشمزه هستند. | |
این وبلاگ در مورد روستای نوره از توابع سنندج بحث میکند